İlk Çağrı Metni
Teknoloji, her alanda olduğu gibi, çeviri alanında da hızla gelişmektedir. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren çeviriyi insansız bir şekilde gerçekleştirmeye yönelik yoğun bir çaba olduğu gözlenmektedir. İkinci Dünya Savaşı sonrasında siyasal ve askerî motivasyonla ivme kazanan çalışmalarda çeviriyi makinelere yaptırarak farklı dillerdeki bilgiyi anlama ihtiyacı bugün de güncelliğini korumaktadır. 1960’lı yılların başlarından itibaren ülkemizin ve Türkçenin de bu girişimlere konu olması önemli bir noktadır.
Çeviriyi otomatik, Türkçe deyişle özdevimli olarak gerçekleştirmenin yanı sıra, çevirmenlere destek olabilecek araçların geliştirilmesi de 1970’li yıllardan itibaren teknoloji uzmanlarının gündeminde yer almış ve 1990’ların ortalarından itibaren piyasaya sürülen bilgisayar destekli çeviri araçları çeviri sürecinin vazgeçilmez bileşenleri hâline gelmiştir.
Türkiye’de makine çevirisi alanındaki akademik çalışmalar 1980’li yılların başında mühendislik bölümlerinde başlamıştır. Aynı dönemlerde yeni kurulan Mütercim Tercümanlık bölümlerinde ise makine çevirisi ve bilgisayar destekli çeviri araçlarına yönelik çalışmalar yeni yüzyılın başlarında hız kazanacaktır. Günümüzde bilgisayar bilimleri ve çeviribilim alanlarında giderek artan bir ilgi gören dil ve çeviri teknolojileri konusunda disiplinlerarası çalışmaların sayısı ise çok azdır.
Kaynak bakımından görece kısıtlı sayılan Türkçe için herkese açık, kullanılabilir makine çevirisi sistemlerinin inşa edilmesi yapay zekâ, doğal dil işleme, çeviribilim, dilbilim ve bilgisayarlı dilbilim gibi alanlarda faaliyet gösteren bilim insanlarının işbirliği ile gerçekleşebilir ve bu işbirliği sayesinde bilgisayar destekli çeviri araçları ve benzer dil teknolojileri de geliştirilebilir. Bu bağlamda, makine çevirisi ve diğer çeviri teknolojileri konularında ülkemizde çalışmalar yürüten bilim insanlarının bir araya gelmesi, görüş alışverişinde bulunması ve çalışmalarını benzer konuları işleyen bilimsel çevrelerle paylaşması bu tür bir işbirliğinin temelini oluşturacaktır.
Birinci Ulusal Çeviri Teknolojileri Kongresi, aşağıda belirtilen konularda Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında, kamu kurum ve kuruluşlarında ve özel kuruluşlarda görev yapan bilim insanlarını yazılı ve sözlü çeviri teknolojileri üzerine çalışmalarını paylaşmaya çağırmaktadır. Çalışmaların kuramsal çerçeveye sahip olması, deneysel verilerin analizini içermesi, özgün ve yenilikçi yöntem ve öneriler sunması beklenmektedir. Kongre dili Türkçedir. Türkiye’de çalışan, anadili Türkçe olmayan katılımcılar için gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
Kongrede genel olarak yanıtını aradığımız sorular şunlardır:
e32; Türkiye’de çeviri teknolojileri araştırmalarının odak noktaları ne olmalıdır? Bir başka deyişle, ülkemizde ihtiyaç duyulan çeviri teknolojileri nelerdir?
e32; Piyasada ve eğitimde hâlihazırda kullanılan teknolojilerin etkinliğine dair elimizdeki veriler nelerdir?
e32; Çeviri teknolojilerinin ilerlemesi ülkemizde mütercim ve tercümanlık/çeviribilimi eğitimi veren bölümleri ya da dil eğitimini nasıl etkilemektedir?
e32; Çeviri teknolojilerinin kısa ve uzun vadede çevirmenlik mesleğine etkileri nelerdir?
e32; Çeviri teknolojileri alanında disiplinlerarası çalışmaların mevcut durumu ve bu konuya ilişkin geleceğe yönelik planlar nelerdir?
Bildiri konuları aşağıdaki başlıkları ve çeviri teknolojileri ile ilgili diğer konuları kapsayabilir:
1. Çeviri teknolojilerinin çeviri sürecine etkisi
2. Çeviri eğitiminde teknolojinin yeri
3. Çeviri teknolojilerinin ideolojik, siyasal, toplumsal, kültürel, sanatsal, hukuki ve etik yönleri
4. Bilgisayar destekli çeviri araçları
5. Bütünce/derlem araçları ve çeviri
6. Türkçe makine çevirisi sistemleri
7. İnsan-bilgisayar etkileşimi ve çeviri
8. Yapay zekâ ve çeviri
9. Çevirmenlerin gözünden çeviri teknolojileri
10. Çeviri şirketlerinin gözünden çeviri teknolojileri
11. Çeviri teknolojilerinin diğer alanlarda kullanımı
12. Çeviri ve gelecek
13. Çeviribilim kuramları ve çeviri teknolojileri ilişkisi
Kongre Yeri
Boğaziçi Üniversitesi, Güney Yerleşke, Albert Long Binası
Bildiri Özetleri
Kongre için bildiri özetleri 20 Mayıs - 18 Haziran 2023 tarihleri arasında gönderilebilecektir.
Bildiri sunumu için 20 dakika, soru-cevap faslı için 10 dakika olmak üzere her sunum için azami olarak toplam 30 dakika ayrılacaktır. Soru-cevap süresi bildiri sunumu süresine dâhil edilemez.
Bildiri özetleri 250-300 kelime arasında olmalı, ayrıca referanslar ve anahtar kelimeler (en fazla 5 kelime) sunulmalıdır. Kısa bir biyografi (yaklaşık 100 kelime) eklenmelidir. Bildiri özetleri ceviriteknolojileri@boun.edu.tr adresine gönderilmelidir.
Tam metin gönderimi için son tarih ve şablon ayrıca bildirilecektir. Tam metin olarak gönderilen bildiriler hakem sürecinden geçtikten sonra kabul edilmeleri hâlinde Abant Çeviribilim Dergisi (Abant Journal of Translation and Interpreting Studies- AJTIS) Şubat 2024 Özel Sayısında ya da ulusal bir yayınevi tarafından çıkarılacak kitapta bölüm olarak yayımlanacaktır.
Çalıştaylar (11 Eylül 2023)
Edebî Makine Çevirisi Çalıştayı
11 Eylül 2023 tarihinde Edebî Makine Çevirisi Çalıştayı düzenlenecektir. 121K221 numaralı Edebî Makine Çevirisi Yoluyla Çevirmenlerin Üslubunu Yansıtan Çeviriler Üretme ve Yeniden Çeviriler Oluşturma adlı TÜBİTAK ARDEB-1001 Projesi kapsamında gerçekleştirilecek olan çalıştaya ücretsiz kayıt oluşturarak katılım mümkün olacaktır. Çalıştay programı ayrıca açıklanacaktır.
Nöral Makine Çevirisi Çalıştayı
11 Eylül 2023 tarihinde Nöral Makine Çevirisi Çalıştayı düzenlenecektir. Bu çalıştay ücretlidir. Bilgisayar laboratuvarında yapılacaktır. Çalıştay detayları yakında açıklanacaktır.
Çağrılı Konuşmacılar
Işın Bengi Öner - 29 Mayıs Üniversitesi, Mütercim ve Tercümanlık
Eşref Adalı - İTÜ Bilgisayar ve Bilişim Fakültesi
Olcay Taner Yıldız - Özyeğin Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği
Azer Kılıç - Bilgi Üniversitesi, Sosyoloji
Sabri Gürses - Çeviribilimci, yazar, çevirmen
Emre Şatır - İzmir Katip Çelebi Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği
Düzenleme Kurulu
Mehmet Şahin (Düzenleme Kurulu Başkanı)
Tunga Güngör
Ena Hodzik
Sabri Gürses
Deniz Malaymar
Erdem Hürer
Zeynep Yirmibeşoğlu
Harun Dallı
Olgun Dursun
Tuğba Kuş (Bölüm sekreteri)
Bilim Kurulu
Mehmet Şahin (Bilim Kurulu Başkanı)
Tunga Güngör (Bilim Kurulu Başkanı)
Ena Hodzik
Sabri Gürses
Soyadına göre alfabetik sırayla
Ozan Çağlayan, Context.ai
İlyas Çiçekli, Hacettepe Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği
Ebru Diriker, Boğaziçi Üniversitesi, Çeviribilimi
Oktay Eser, Amasya Üniversitesi, Mütercim ve Tercümanlık
Ayşe Şirin Okyayuz, Hacettepe Üniversitesi, Mütercim ve Tercümanlık
Işın Öner, 29 Mayıs Üniversitesi, Mütercim ve Tercümanlık
Cüneyd Tantuğ, İTÜ, Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği
Olcay Taner Yıldız, Özyeğin Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği
İletişim
Kongre internet adresi: https://ceviriteknolojileri.boun.edu.tr/
Her türlü sorularınız için ceviriteknolojileri@boun.edu.tr adresine e-posta gönderebilirsiniz.
Boğaziçi Üniversitesi Çeviribilimi Bölümü Sekreterliği telefon numarası: +90 212 359 6448
webtasarım - 2026 © - ADÜ Bilgi İşlem Web Tasarım Grubu
